“Voor mij is geld inzamelen niet geven uit medelijden, maar samen mogelijk maken dat lokale mensen hun eigen duurzame projecten kunnen opstarten en dragen.”

Rita Vancoillie is sociaal ondernemer en bezieler van vzw Contano, die mee bouwt aan een wereld waarin vrouwen en kinderen veiliger kunnen leven en meer kansen krijgen. Ze woont en werkt in België, maar haar hart en een groot deel van haar leven liggen al meer dan tien jaar in Basse, de hoofdstad van de Upper River Region in Gambia.

Wie is Rita Vancoillie? 

Ik ben Rita Vancoillie, sociaal ondernemer en bezieler van vzw Contano. Ik woon en werk in België, maar mijn hart en een groot deel van mijn leven liggen al meer dan tien jaar in Basse, de hoofdstad van de Upper River Region in Gambia. Vanuit mijn orthopedagogische opleiding en jarenlange werkervaring in de sociale sector is mijn pad er altijd één geweest van verbinden, nabij zijn en structureel werken aan meer veiligheid en kansen voor vrouwen en kinderen. Ik bewandelde geen rechtlijnig carrièrepad, maar leid een menselijk traject waarin engagement, vertrouwen en langdurige relaties centraal staan.

Aan het begin van mijn carrière werkte ik elf jaar voor een internationale marketingfirma. De periode daarna voelde ik dat het tijd was voor een nieuwe richting. Op 32-jarige leeftijd besloot ik een opleiding te volgen in wat toen A1 Orthopedagogie heette. Die keuze bracht mij uiteindelijk naar het Agentschap Opgroeien van de Vlaamse Overheid. In de loop van mijn carrière vervulde ik verschillende functies: als groepscoördinator op de Sociale Dienst Jeugdrechtbank (SDJ) in Antwerpen, als consulent bij de SDJ in Kortrijk en bij het Ondersteuningscentrum Jeugdzorg (OCJ) in Oostende. Op 1 mei 2026 rond ik mijn loopbaan af als regionaal stafmedewerker voor West-Vlaanderen. Dan kan ik mijn engagement helemaal op Contano richten, onder meer met de oprichting van een tweede locatie aan zee.  

Het oprichten van Contano vzw en Contano Foundation in Gambia begon voor mij aanvankelijk als een engagement naast mijn professionele loopbaan. Wat startte als een passieproject groeide uit tot een waardevol initiatief waarin ik mijn ervaring en betrokkenheid kon inzetten voor de lokale gemeenschap.

Daarnaast vond ik het bijzonder verrijkend om bachelorproeven te begeleiden van studenten Sociaal-Agogisch Werk (SAW) die in Gambia de kans kregen om, samen met onze lokale partners, een project uit te werken. Zo konden studenten praktijkervaring opdoen in een internationale context en tegelijk een concrete bijdrage leveren aan de projecten van Contano.

Wat is VZW Contano? 

Contano beschermt, samen met lokale partners in Basse, vrouwen en kinderen tegen geweld en uitbuiting. Daarnaast maakt de organisatie onderwijs en opvang mogelijk, ondersteunt zij het lokale ziekenhuis met kennis en medisch materiaal, en organiseert zij stages voor studenten. Samen met talrijke vrijwilligers in België en Gambia werkt Contano aan duurzame ontwikkeling en versterking van de lokale gemeenschap.

Hoe ben je op het idee gekomen om te doen wat je vandaag doet?

In 2014 kwam ik tijdens een vakantie in Gambia in aanraking met zoveel sociale uitdagingen dat ik dit, als hulpverlener, niet aan mij voorbij kon laten gaan. Ik ging in gesprek met lokale overheden en stelde hen een eenvoudige maar cruciale vraag: of ik, en later wij, iets voor hen zouden kunnen betekenen. Die gesprekken vormden het begin van een langdurige samenwerking. Terug in België werd de vzw opgericht. Contano betekent ‘geluk’ in het Mandinka, één van de lokale talen, en staat symbool voor waar we samen naartoe werken.

Wat is jouw missie, en waarom is dit voor jou persoonlijk belangrijk?

Mijn missie is bijdragen aan een wereld waarin vrouwen en kinderen veilig kunnen opgroeien, gehoord worden en hun eigen kracht verder kunnen ontwikkelen, altijd in samenwerking met lokale gemeenschappen en met respect voor context en cultuur.

Welke zin typeert jou vandaag als ondernemer?

Ik ben iemand die verbindt waar anderen afhaken, iemand die blijft wanneer het moeilijk wordt, zonder oordeel te vellen.

Wat was een moeilijke ervaring in je ondernemerschap waar je vandaag dankbaar voor bent?

Wat ik het meest heb onderschat, is hoeveel werk, energie, middelen en emotionele draagkracht het vraagt om dit soort projecten te ondernemen. Veel mensen zien vooral de resultaten, maar niet altijd wat er achter de schermen gebeurt. Als je hoort spreken over thema’s zoals genitale verminking van vrouwen, kindhuwelijken of meisjes die zwanger raken na seksueel geweld, blijft dat voor velen abstract. Wij gaan echt in gesprek met vrouwen en meisjes die dit daadwerkelijk meemaken en daarin nauwelijks ondersteund worden. Dat goed doen vraagt niet alleen organisatie en middelen, maar ook een diepe menselijke betrokkenheid. Het heeft me geleerd hoe belangrijk het is om bij sociaal ondernemerschap professioneel én emotioneel stevig te blijven staan.

Het moeilijkste blijft het gevoel van machteloosheid wanneer systemen te traag veranderen en je botst op structuren die niet meteen meebewegen. Dat zijn momenten waarop je je afvraagt of wat je doet wel voldoende is. 

Net daar heb ik een belangrijke les geleerd: verandering vraagt tijd en echte impact laat zich niet forceren. In die processen is het voor mij essentieel geworden om trouw te blijven aan mijn waarden en manier van werken, ook wanneer resultaten uitblijven.

Want uiteindelijk is die trouw, aan mensen, aan relaties, aan wat juist voelt, vaak belangrijker dan het snel kunnen voorleggen van succes.

Hoe bewaak jij je energie in het ondernemerschap?

Goeie vraag, Ik heb moeten leren om te vertragen, stilte op te zoeken, eerlijke gesprekken te voeren en te blijven voelen wat klopt en wat niet.

Welk aspect van je werk geeft jou de meeste energie en voldoening? Wat doe je het liefst zelf?

Het mooiste aan Contano is dat het project heel verschillende werelden verbindt: het verhaal van de lokale vrouwen, kinderen en leiders wordt verbonden aan dat van Belgische sponsors, studenten en vrijwilligers. Voor mij is die brugfunctie, tussen betrokkenheid hier en eigenaarschap daar, de kern van dit werk. 

Ik vind het bijvoorbeeld niet gemakkelijk om mensen te benaderen voor fondsen, omdat ik niet wil bedelen. Maar eens ik in gesprek ga met mogelijke sponsors, neem ik die mensen met volle passie mee in het verhaal achter de cijfers. Want voor mij is geld inzamelen niet geven uit medelijden, maar samen mogelijk maken dat lokale mensen hun eigen duurzame projecten kunnen opstarten en dragen. Partners zoals AFAS Foundation, die werken en geven vanuit het hart, en Provincie West-Vlaanderen, hebben daarin al een wezenlijk verschil gemaakt. Zeker even waardevol zijn al de Belgische gezinnen die maandelijks een gezin ondersteunen. Hun trouwe betrokkenheid toont hoe solidariteit ook in kleine, consistente gebaren kan groeien. 

Ook het werken met studenten is een belangrijk onderdeel van wat mij drijft. Ik hoop dat hun ervaringen in Gambia hen helpen om als toekomstige hulpverleners in België met een bredere, meer genuanceerde blik te kijken naar mensen met een migratieachtergrond. En vooral wens ik dat ze er als mens iets uit meenemen: dat ze door hun ervaring meer zelfinzicht, begrip en bewustzijn ontwikkelen. Als zij hierdoor anders in de wereld leren staan, vind ik dat ook een waardevolle vorm van impact.

Werken met studenten vraagt een voortdurende begeleiding rond verantwoordelijkheid, respect en ethisch handelen, zeker in een context die voor hen vaak nieuw en intens is. Studenten worden in Gambia soms geconfronteerd met situaties die ze in België nooit zouden meemaken. Zo kan het gebeuren dat ze vanuit nieuwsgierigheid of onwennigheid reageren op een manier die niet afgestemd is op de waardigheid van mensen, bijvoorbeeld door foto’s te nemen op zeer kwetsbare momenten. Geen evidente situaties, maar wél belangrijke leermomenten. We nemen dan bewust de tijd om stil te staan bij grenzen, respect en de impact van hun handelen.

Wat is de beste investering die je tot nu toe in jezelf of je onderneming deed?

Ik heb moeten leren om tijd te nemen voor zelfreflectie en relationeel werken. Dat ging niet vanzelf, want mijn reflex is om vooruit te gaan en te handelen.

Die investering heb ik ook bewust gemaakt door een jaartraining in geweldloos communiceren te volgen en via mijn werk verschillende opleidingen in oplossingsgericht werken, waarin de regie zoveel mogelijk bij het kind, het gezin en de cliënt blijft.

Door niet langer te focussen op sneller of meer, maar op dieper en bewuster, is er iets wezenlijks veranderd. Het heeft mij, maar ook de organisatie, veel veerkrachtiger en gedragen gemaakt.

Waar ben je trots op?

Ik ben trots op het feit dat Contano geen afhankelijkheidsproject is, maar lokaal stevig gedragen wordt. Het confronteert me soms met hoe diep het wantrouwen en koloniale reflexen hier nog leven: het idee dat lokale mensen niet te vertrouwen zijn of dat engagement automatisch persoonlijke winst zou betekenen. Voor mij is het net het tegenovergestelde: dit werk vraagt veel, maar het klopt.

Het mooiste is natuurlijk wanneer je langzaam maar zeker duurzame impact ziet ontstaan, wanneer je merkt dat inspanningen echt een verschil maken in het leven van mensen. Bij mij zijn dat geen eenduidig grote heroïsche momenten van trots geweest, maar een samenspel van kleine verschuivingen. Een vrouw die eindelijk gehoord wordt, een meisje dat toch verder mag leren, een lokaal team dat het project écht draagt. Dat soort momenten herinneren mij eraan waarom nabijheid en geduld zo krachtig zijn.

Wie of wat heeft jou echt vooruit geholpen in je ondernemerschap?

Ik kijk vooral op naar mensen die trouw blijven aan hun waarden, ook wanneer dat niet de makkelijkste weg is. Vaak zijn dat stille krachten: lokale leiders en vrouwen die elke dag blijven zorgen en doorzetten zonder erkenning. Daarnaast kijk ik ook op naar mijn dochters. Ik bewonder bijvoorbeeld hoe mijn oudste haar kinderen opvoedt vanuit vertrouwen, zodat ze kunnen groeien vanuit hun eigen kracht. En ik leer nog elke dag van mijn jongste dochter door de open en bewuste manier waarop zij in het leven staat. Zij herinneren me er telkens opnieuw aan dat groeien nooit stopt.

Wat inspireert je momenteel?

Ik moet eerlijk toegeven dat ik minder lees en luister naar boeken of podcasts dan ik zou willen, vaak ook door tijdsgebrek. Toch hebben de boeken van Waris Dirie mij diep geraakt en geïnspireerd.

Daarnaast komt mijn grootste inspiratie elke dag opnieuw uit het werk zelf: uit gesprekken met mensen, uit ontmoetingen en uit wat ik dagelijks zie gebeuren. De realiteit waarin ik werk is mijn belangrijkste leerschool en blijft me telkens opnieuw in beweging zetten.

Mijn echte leidraad is menselijkheid. Als dat verdwijnt, klopt niets meer.

Welke raad wil je geven aan mensen die net beginnen met ondernemen?

Vertrek niet vanuit wat jij wil betekenen, maar luister vooral en vertrek vanuit wat echt nodig is. En ook: doe het niet alleen, zorg dat je goed omringd en ondersteund wordt.

Vandaag zou ik sneller en duidelijkere grenzen stellen en verwachtingen explicieter maken, zeker in het werken met studenten. Ik zou vroeger inzetten op gedeeld leiderschap, wat alles gezonder maakt voor mezelf en voor het project. Ik heb geleerd dat vertrouwen en vrijheid hand in hand moeten gaan met verantwoordelijkheid en begeleiding. Strenger zijn betekent voor mij niet harder worden, maar helderder: zorgen voor een kader waarin iedereen veilig en respectvol kan werken. Die balans bewaak ik nu bewuster dan vroeger.

Als je vooruit kijkt, waar hoop jij in Contano te staan over tien jaar?

Dan zie ik mezelf meer op de achtergrond: als mentor, bewaker van een visie, als een brugpersoon tussen generaties, en met projecten die lokaal volledig gedragen worden.